Kulturna i diskurzivna transformacija u posrednom prevođenju: analiza prevoda Dnevnika Ane Frank na srpski jezik
DOI:
https://doi.org/10.18485/analiff.2026.38.1.16Кључне речи:
Dnevnik Ane Frank, posredno prevođenje, kulturnospecifični elementi, efekat konkatenacije, holandska književnostАпстракт
Dnevnik Ane Frank decenijama predstavlja obavezni deo školske lektire u Srbiji, što znači da su generacije čitalaca upoznate sa ovim kanonskim tekstom kroz posredne prevode. Uprkos tome, srpske verzije dela do sada nisu bile predmet translatološke analize, a malo toga je poznato o nastanku prevoda i uticaju posrednog prevođenja na njegov prenos u srpski kulturni prostor. Cilj rada bio je stoga dvojak: da se rekonstruiše prevodna geneza dela i da se ispita kako posredno prevođenje utiče na prenos kulturnospecifičnih elemenata i diskurzivnog registra u srpskim verzijama. Polazeći od Lefeverovog koncepta prevođenja kao procesa ponovnog pisanja (rewriting) i Hadlijeve hipoteze o efektu konkatenacije (concatenation effect), istraživanje je kombinovalo kvantitativnu i kvalitativnu analizu. Korpus je obuhvatao 45 dnevničkih zapisa iz izvornika na holandskom sa odgovarajućim prevodima na engleskom i srpskom jeziku. Kvantitativna analiza obuhvatala je 78 kulturnospecifičnih elemenata i njihove prevodne ekvivalente, klasifikovane prema Ajkselinoj taksonomiji prevodnih strategija, dok su u fokusu kvalitativne analize bile diskurzivne transformacije i fusnote. Makrotekstualna rekonstrukcija utvrdila je da postoje samo dva integralna prevoda dela na srpskom jeziku, dok ostala analizirana izdanja predstavljaju samo minimalno redigovane verzije prvog prevoda Zagorke Lilić. Kvantitativna analiza kulturnospecifičnih elemenata ukazala je na tendenciju odomaćivanja pod uticajem engleskog posrednika. Istovremeno, kvalitativna analiza otkrila je kumulativni prenos interpretativnih pomaka uspostavljenih u angloameričkoj verziji. Analiza fusnota pokazala je kontrastne strategije: prvi srpski prevod u velikoj meri preuzeo je fusnote iz engleskog posrednika, dok ih je kasniji znatno proširio kroz strategiju didaktizacije. Ovi nalazi potvrđuju da posredno prevođenje nije jednosmerni mehanizam filtracije, već ambivalentan proces koji istovremeno ograničava i proširuje prevodilačku delatnost. Istraživanje otvara pitanje normi i tržišnih mehanizama koji su odložili nastanak direktnog prevoda s holandskog i ukazuje na potrebu za daljim istraživanjem društveno-istorijskog konteksta nastanka srpskih prevoda.
Downloads
Downloads
Објављено
Број часописа
Рубрика
Лиценца
Овај рад је под Creative Commons Aуторство-Дели под истим условима 4.0 Интернационална лиценца.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors are confirming that they are the authors of the submitting article, which will be published (print and online) in the journal Anali filološkog fakulteta by the Faculty of Philology, University of Belgrade (Faculty of Philology, Studentski trg 3, 11000 Belgrade, Serbia). Author’s name will be evident in the printed article in the journal. All decisions regarding layout and distribution of the work are in hands of the publisher.
- Authors guarantee that the work is their own original creation and does not infringe any statutory or common-law copyright or any proprietary right of any third party. In case of claims by third parties, authors commit their self to defend the interests of the publisher, and shall cover any potential costs.
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.
